Programma onder de Omgevingswet

In november 2022 presenteerde het kabinet haar beleidslijn om water en bodem sturend te laten zijn bij de inrichting van ons land. IRM geeft hier voor het rivierengebied met het Programma onder de Omgevingswet (POW) invulling aan. Naast een heldere toekomstvisie op een toekomstbestendig rivierengebied bevat het POW kaderstellende beleidskeuzes voor rivierbodemligging en sedimenthuishouding en afvoer- en bergingscapaciteit van het Rijn- en Maassysteem. Ook maken we in een programmering afspraken over de gebieden waar we beginnen met de uitvoering van het POW. 

Programma onder de Omgevingswet (PoW)
stockfoto pannerdense kop

Laatst gewijzigd: 18 mei 2023

Een POW op hoofdlijnen

In september 2023 legt het programmateam IRM het Ontwerp Programma onder de Omgevingswet (POW) voor aan de stuurgroep IRM.

Een programma op hoofdlijnen waardoor het eerder beschikbaar kan komen dan oorspronkelijk gepland. Het resultaat van de herijking van onze opdracht in het voorjaar van 2022 waarbij we ervoor hebben gekozen om IRM stapsgewijs vorm te geven: eerst een Ontwerp POW met inhoudelijke hoofdkeuzen voor bodemligging en afvoercapaciteit. Keuzes die invulling geven aan de landelijke beleidslijn 'Water en bodem sturend' en richting geven aan de ontwikkeling van de riviersystemen en aan de IRM-thema's waterveiligheid, natuur en waterkwaliteit, scheepvaart, zoetwaterbeschikbaarheid en ruimtelijk (economische) ontwikkeling.

In het POW staat een lijst met gebiedsopgaven, processen en onderzoeksvragen waar en waarmee we de eerste jaren (verder) aan de slag gaan. Samen met onze regionale en lokale overheidspartners en belanghebbenden. We brengen dan onder andere in beeld welk beleid en regelgeving we moeten aanpassen of opstellen en welke internationale afspraken er nodig zijn over het riviersysteem.

Inhoud POW

Het Ontwerp POW bevat in elk geval:

  1. Een integrale visie op een toekomstbestendig Maas- en Rijngebied in 2050, met doorkijk naar 2100. Bij het ontwikkelen van deze visie baseren we ons op bestaande documenten, zoals het Beeld op de Rivieren, de Systeembeschouwing Maas en Rijn, de ecologische systeemanalyse van de Programmatische Aanpak Grote Rivieren (PAGW) en het Panorama Gelderse Rivieren.
  2. Kaderstellende beleidskeuzes voor rivierbodemligging en sedimenthuishouding en afvoer- en bergingscapaciteit van het Rijn- en Maassysteem. Onder andere het onderzoeksrapport ‘Systeembeschouwing Maas en Rijn’ dat in juli 2022 is gepubliceerd vormt voor deze beleidskeuzes een belangrijke bouwsteen. In het POW staat ook hoe we de ecologische systeemopgaven uit het PAGW meenemen.
  3. We nemen op hoeveel ruimte nodig is voor een toekomstbestendig rivierengebied waarin ons riviersysteem de vijf IRM-functies optimaal kan faciliteren.

  4. Een eerste programmering van gebiedsopgaven, processen en onderzoeksvragen waar en waarmee we de kort na vaststelling van het POW in 2024 beginnen.

  5. Een governance en de contouren van de programmaorganisatie.

Uitvoeringsprogramma

Hóe we dit alles gaan doen, werken we de komende tijd uit in een uitvoeringsprogramma dat we samen maken met regionale partners en maatschappelijk betrokkenen. Het uitvoeringsprogramma is medio 2024 klaar, als we naar verwachting kunnen vragen om definitieve vaststelling van het POW. Onderdeel van het uitvoeringsprogramma is de Kennisagenda IRM met een overzicht van kennisvragen die we nu niet meteen kunnen oplossen maar meenemen in de vervolgstappen van IRM.

Adaptief

IRM kijkt ver vooruit. Tot 2050 met een doorkijk naar 2100. We richten de programmering en uitvoeringswijze daarom zo in dat we flexibel kunnen blijven inspelen op nieuwe ontwikkelingen - zoals klimaat- en economische ontwikkelingen en nieuw beleid - kansen en inzichten. Hier spelen we op in door een periodieke herijking van het programma.

Besluitvorming en overeenkomst

Het Ontwerp POW leggen we eerst via de bestaande (bestuurlijke) overlegstructuren van Deltaprogramma’s Maas en Rijn voor om het vervolgens in september 2023 voor te leggen aan de stuurgroep IRM. Na vrijgave leggen we het Ontwerp POW en de milieueffectrapportage naar verwachting begin 2024 ter inzage. Iedereen kan daar dan op reageren door het indienen van zienswijzen.

In het voorjaar van 2024 adviseren de Maas- en Rijnbestuurders de stuurgroep IRM over het definitieve POW en de reactienota waarin staat hoe we de zienswijzen hebben verwerkt. Na vrijgave door de stuurgroep stelt het Bestuurlijke Overleg IRM het POW vast. Het vastgestelde POW wordt ondertekend door de bevoegde gezagen: het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, het ministerie van Binnenlandse Zaken en het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Het POW is daarmee zelfbindend voor het Rijk.

Na vaststelling van het POW wordt ministeries, provincies en waterschappen die concreet te maken krijgen met en/of een rol krijgen bij de uitvoering van het POW, aangeboden een bestuursovereenkomst te ondertekenen. In deze bestuursovereenkomst staat onder meer hoe betrokken partijen het programma IRM willen doorontwikkelen, hoe het POW een plaats krijgt in regionaal beleid, hoe we gaan samenwerken en hoe we komen tot verdere uitwerking van de prioritaire gebieden.

In gebiedspecifieke bestuursovereenkomsten maken betrokkenen op een later moment afspraken over organisatie, governance, aanpak, werkwijze en financiering van de gebiedsgerichte uitwerkingen.

De Omgevingswet

De nieuwe Omgevingswet treedt in 2024 in werking. Een ‘Programma onder de Omgevingswet’ is binnen de wet één van de mogelijke instrumenten waarin de overheid beleid en maatregelen voor een aspect van de leefomgeving kan vastleggen. Het POW vervangt de huidige Structuurvisie.

IRM ontwikkelt één van de eerste POW’s. We hebben ook bij de invulling hiervan nog het een en ander te verkennen.

Als de Omgevingswet er nog niet is als wij klaar zijn, dan brengen we het POW onder bij het Nationaal Water Programma. Op de inhoud van het POW heeft dit geen effect.

Laatst gewijzigd: 18 mei 2023